RÓWNOWAGA HORMONALNA U KOBIET

Rola hormonów w utrzymaniu stanu zdrowia jest nie do przecenienia. Szczególnie u kobiet znaczenie utrzymania prawidłowego stanu równowagi hormonalnej jest istotnym elementem stanu zdrowia. Cechy męskie budowy ciała, pojawienie się owłosienia na twarzy lub ciele, zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, a także stan skóry, włosów, paznokci, kości to obszary podlegające regulacji przez hormony płciowe. Zaburzenia w tych obszarach zazwyczaj skłaniają do wizyty u lekarza. Jeżeli jednak chcesz najpierw przygotować się do wizyty, rozszerzyć zakres diagnostyki, monitorować swój stan zdrowia to właśnie ten pakiet badań jest dla Ciebie.

Estradiol - pomiar poziomu estradiolu wykorzystywany jest do oceny funkcji jajników i monitorowania rozwoju pęcherzyków folikularnych. Wskazaniem do oznaczenia są: zaburzenia cyklu miesiączkowego, zaburzenia okresu pokwitania, kontrola owulacji indukowanej lekami. Podwyższony poziom estradiolu występuje w fazie okołoowulacyjnej, w wywołanej lekami owulacji wielu pęcherzyków, w przypadku istnienia guzów wytwarzających estrogeny. Podwyższone stężenia estradiolu mogą być przyczyną zatrzymania wody w ustroju, depresji, stanów lękowych, zaburzeń płodności. Obniżony poziom obserwuje się w pierwotnej i wtórnej niewydolności jajników. Estradiol odgrywa istotną rolę w utrzymaniu prawidłowej struktury kości i fizjologii skóry i włosów.

Progesteron - wspólnie z estrogenami reguluje funkcje układu rozrodczego podczas cyklu miesięcznego. Wydzielany jest przez ciałko żółte i łożysko. Znikome ilości są wydzielane przez korę nadnerczy a u mężczyzn dodatkowo jądra. W przypadku braku zapłodnienia ciałko żółte zanika, produkcja progesteronu zmniejsza się i dochodzi do krwawienia miesięcznego. W przypadku implantacji zapłodnionej komórki jajowej ciałko żółte podtrzymuje swoją działalność poprawiając warunki umożliwiające utrzymanie ciąży. Wartości podwyższone występują w przypadku guzów jajnika, zaśniadu groniastego, zespołu nadnerczowo-płciowego. Wartości obniżone – zaburzenia owulacji, pierwotny i wtórny hipogonadyzm.

FSH - Hormon przedniego płata przysadki mózgowej. Wartości podwyższone obserwuje się u kobiet w pierwotnej niewydolności jajników (zespół policystycznych jajników). Wartości obniżone u kobiet występują w przypadku wtórnej niewydolności jajników z powodu dysfunkcji przysadki, stosowania środków hamujących owulację, stosowania sterydów płciowych. FSH pełni regulatorową rolę w wytwarzaniu estrogenów. Zaburzenia znajdują odzwierciedlenie w stanach takich jak niepokój, depresje, zatrzymanie wody w ustroju, nadwaga, zaburzenia miesiączkowania. Badanie wykonywane jest zazwyczaj w połączeniu z oceną innych hormonów (LH, Estradiol, testosteron, progesteron).

LH - hormon przysadki mózgowej, wytwarzany pod kontrolą podwzgorza. Jeden z podstawowych hormonów płciowych. Wykazuje właściwości stymulujące jajniki do wytwarzania hormonów, głównie estradiolu i podlega sprzężeniu zwrotnemu. W okresie menopauzalnym, wraz z zanikaniem funkcji jajników stężenie LH wzrasta. Wartości podwyższone u kobiet występują w przypadku policystycznych jajników, pierwotnej niewydolności jajników. Wartości obniżone – wtórna niewydolność jajników. Wraz z innymi hormonami płciowymi oznaczenia wykorzystywane są w diagnostyce przyczyn niepłodności i zaburzeń miesiączkowania.

Testosteron - hormon sterydowy , główny androgen. U kobiet źródłem testosteronu są jajniki oraz kora nadnerczy, a także obwodowa konwersja androstendionu do testosteronu. Wytwarzanie testosteronu regulowane jest przez hormon luteinizujący – LH. Występuje duża zmienność okołodobowa. Zaleca się pobranie materiału między 8 a 10 rano. Wartości u kobiet – guzy jajnika lub nadnerczy, zespół Cushinga. Wartości obniżone u kobiet – niewydolność jajników, środki antykoncepcyjne, choroba Addisona, narkotyki, marskość.

SHBG – globulina wiążąca hormony płciowe, białko wytwarzane w wątrobie, odpowiedzialne za transport i inaktywację hormonów. Oznaczenie wykorzystywane jest, wspólnie z badaniem stężenia testosteronu do wyliczenia indeksu wolnych androgenów. U kobiet indeks ten sugeruje ilość biodostępnego testosteronu. Badanie przydatne w diagnostyce zburzeń miesiączkowania, hirsutyzmu, niepłodności czy zespołu policystycznych jajników.

DHEA-S – siarczan dihydroepiandrostendionu – androgen wytwarzany głównie przez nadnercza, a także przez jajniki i jądra. Wartości podwyższone u kobiet mogą łączyć się z zaburzeniami miesiączkowania, hirsutyzmem, wirylizacją, występowaniem trądziku.

Prolaktyna - hormon polipeptydowy przysadki. Inicjuje i podtrzymuje laktację u kobiet, reguluje funkcję gruczołów rozrodczych u obu płci. Hyperprolaktynemia wywołuje jedno- lub obustronną laktację, utratę miesiączki, bezpłodność u kobiet oraz impotencję i hipogonadyzm u mężczyzn. Wartości podwyższone wymagają poszerzonej diagnostyki przysadki. Mogą być wywołane lekami – metoklopramid, leki hamujące owulację, neuroleptyki, estrogeny, leki obniżające ciśnienie krwi. Rzadko obserwuje się hiperprolaktynemię w przebiegu niedoczynności tarczycy. Wartości obniżone – niewydolność przysadki, stosowanie agonistów dopa.